Om de paar weken heb ik tegenwoordig een existentiële crisis over mijn carrière. Ook dit went, maar het blijft wel irritant. Deze week was de aanleiding een aflevering van AI Report over AI-bedrijven, en dit stuk over geldautomaten.
Het zit zo. In de jaren '70 voorspelde iedereen dat geldautomaten alle bankmedewerkers overbodig zouden maken. Dat gebeurde niet. Er kwamen juist meer bankmedewerkers. Automatisering maakte filialen goedkoper om te runnen. Dus openden banken er meer. En meer filialen betekenden meer medewerkers. Die schoven op: ze stonden niet meer achter de balie, maar gaven nu advies.
Maar dit is maar een deel van het verhaal. Vanaf 2010 stortte het aantal bankmedewerkers in Amerika wel degelijk in: van 332.000 naar 164.000 in twaalf jaar. Niet door de pinautomaat. Door de iPhone.
De pinautomaat automatiseerde taken binnen het bestaande systeem van bankfilialen. Zolang mensen nog naar het filiaal kwamen, bleef er werk voor mensen. De iPhone maakte het filiaal zelf overbodig. Waarom zou je naar een gebouw rijden als je een filiaal in je broekzak hebt? Filialen sloten niet omdat de taken geautomatiseerd werden, maar omdat het hele paradigma veranderde.
De pinautomaat vroeg: hoe doen we hetzelfde, maar goedkoper? De iPhone vroeg: waarom doen we dit überhaupt nog op deze manier?
Hoe mediabedrijven nu omgaan met AI
De meeste mediabedrijven zitten nu in de pinautomaat-fase. Ze kijken naar hun bestaande processen en vragen: waar kan AI een stukje overnemen? Kan AI betere koppen schrijven? Kan AI journalisten ondersteunen? Dit is “pinautomaat-denken”. Ze kijken naar het huidige proces, en waar AI een menselijke stap kan vervangen.
Je probeert AI eigenlijk in mensvormige gaten te duwen. Bestaande workflows zijn ontworpen rond menselijke wensen en beperkingen. Zolang dat paradigma blijft, blijven er knelpunten die menselijke betrokkenheid vereisen. De edge cases. De uitzonderingen. En elke keer als dat gebeurt, hoor je de sceptici: zie je nou wel, het is gewoon een hype.
Een andere reden waarom resultaten uitblijven is een hele menselijke: mensen zijn niet gemotiveerd om hun eigen baan weg te automatiseren.
Dit klinkt als een open deur, maar het gaat verder dan bewuste weerstand. Ik betrap mezelf er namelijk ook continu op. Als programmeur werk ik dagelijks met AI. Ik bouw skills, ik automatiseer processen met agents en ik praat met veel mensen over wat AI allemaal kan. En toch hou ik mezelf tegen bij de dingen die ik AI vraag te doen, omdat ik denk dat ik bepaalde dingen beter kan. Die modellen verbeteren elke maand, en op steeds meer vlakken zijn ze waarschijnlijk net zo goed (of beter) als ik. Maar die kans geef ik ze niet.
Ik gok dat dit bij journalisten nog erger het geval is. Ik stel me een hele redactie met journalisten voor die allemaal een eigen stem en eigen stijl hebben. Ze vinden hun eigen sausje allemaal speciaal. Als je AI een stuk laat genereren met dezelfde bronnen over hun onderwerp, branden ze het waarschijnlijk af. Vervolgens schrijven ze hetzelfde stuk met hun eigen sausje en is het kwaliteit. In hoeverre is dat resultaat echt een beter stuk, of is dat gewoon het IKEA-effect?
En ik weet hoe dit voelt. Ik ben dit hele (mentale) proces namelijk de afgelopen jaren al doorlopen met hoe ik code schrijf.
Draai de vraag om
De vraag moet dus niet zijn: wat is ons huidige proces, en waar kan AI een stukje overnemen?
De vraag moet zijn: hoe ziet het proces eruit als we beginnen met AI, en hier en daar menselijk toezicht toevoegen?
Ik kan namelijk eindeloos skills maken en agents mijn manier van werken aanleren. Maar op een ochtend word ik wakker en ben ik ingehaald door een vibe-codende tiener die in een weekend iets gebouwd heeft wat al mijn mooie workflows overbodig maakt. Alsof je op een honkbalveld staat, omhoog kijkt om te zien waar de bal landt, en dan klapt hij achter op je hoofd.
Een mooi voorbeeld van deze filosofie las ik deze week in Every. Het stuk beschrijft een workflow waarbij je eigenlijk maar 2 mensen nodig hebt om een softwareproduct te maken: een pirate en een architect. De pirate beweegt zo snel mogelijk om waardevolle features te bouwen door te vibe-coden. De architect neemt wat de pirate ontdekt en maakt er een betrouwbare, gestructureerde applicatie van. Ook met AI, maar op een langzamer, doordachter tempo. Elk product heeft een pirate nodig, maar de meeste producten hebben pas een architect nodig als ze hun eerste klanten hebben gevonden.
Dit is geen pinautomaat-denken. Dit is iPhone-denken. Je hele werkproces anders vormgeven.
Mijn brutale advies
Als mensen mij om AI-advies vragen, is dit wat ik het liefst zou zeggen: ontsla iedereen en kijk hoe ver je komt met alleen AI. Je zult je verbazen hoe ver je komt.
Voor mediabedrijven: stop met nadenken over waar AI in past. Begin opnieuw met de vraag wat de lezer nodig heeft, en ga dat maken met AI in de basis. Voeg daar vervolgens journalistiek toezicht aan toe.
Of doe het niet. Dan doet Big Tech het binnenkort wel voor ons. Ik heb deze week in ieder geval een aantal agents op straat gezet. Ze gingen er gelukkig allemaal goed mee om.